جایگاه امر به معروف و نهی از منکر در مسئولیت زوج نسبت به حجاب زوجه

نوع مقاله : مقاله تخصصی

نویسندگان

1 استادیار جامعه المصطفی (ص) العالمیه نمایندگی خراسان، مجتمع آموزش عالی خواهران.

2 کارشناسی ارشد جامعه المصطفی (ص) العالمیه نمایندگی خراسان، مجتمع آموزش عالی خواهران، رشته فقه و معارف اسلامی.

چکیده

مسئله حجاب در شریعت اسلامی، یکی از شاخص‌ترین نمودهای عفاف و پایبندی به ارزش‌های دینی است و نهاد خانواده نخستین عرصه تحقق این ارزش به شمار می‌رود. در این میان، جایگاه و مسئولیت زوج در نظارت و هدایت دینی خانواده، به‌ویژه در رعایت حجاب از سوی زوجه، اهمیت ویژه‌ای دارد. یکی از مبانی فقهی این مسئولیت، فریضه‌ی امر به معروف و نهی از منکر است؛ فریضه‌ای که در منظومه شریعت، ضامن سلامت دینی جامعه و خانواده به شمار می‌آید. این مقاله با تکیه بر منابع قرآنی، روایی و فقهی، به بررسی جایگاه و حدود مسئولیت شرعی زوج در قبال حجاب زوجه بر اساس ادله‌ی امر به معروف و نهی از منکر می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هرچند عمومات ادله‌ی امر به معروف و نهی از منکر شامل همه مسلمانان نسبت به یکدیگر است، اما نصوص خاص قرآنی و روایی—به‌ویژه آیه‌ی «قُوا أَنفُسَکُمْ وَأَهْلِیکُمْ نَارًا»(تحریم/6)؛( خود و خانواده‌ی خویش را از آتشى‌که هیزم آن انسان‌ها و سنگ‌هاست نگه‌ دارید.) و روایات تفسیری آن—بر وجود تکلیفی مؤکد و مضاعف نسبت به اهل و خانواده دلالت دارد.همچنین در صورت تحقق شرایط چهارگانه‌ی این فریضه (علم به منکر، احتمال تأثیر، استمرار منکر و نبود مفسده)، زوج مکلف است در چارچوب مراتب سه‌گانه‌ی امر به معروف—قلبی، زبانی و عملی—نسبت به رعایت حجاب از سوی همسر خود اقدام کند. این تکلیف شرعی در عین وجوب، مشروط به رعایت حکمت، مدارا و حفظ مودّت خانوادگی است؛ ازاین‌رو، مسئولیت زوج نسبت به حجاب زوجه، جلوه‌ای از فریضه امر به معروف در سطح خانواده محسوب می‌شود.
 

کلیدواژه‌ها